Jakość życia stała się ostatnio bardzo ważnym parametrem, coraz częściej poddawanym subiektywnej ocenie chorych.[1] W literaturze można spotkać wiele definicji tego terminu. Może to wynikać z faktu, że jakość życia podlega wpływom wielu czynników. Ogólnie można ją określić jako termin, w którym mieści się całokształt stanu fizycznego, funkcjonalnego jak i emocjonalnego. [2] Poziom jakości życia może zmieniać się w zależności od sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się osoba ją oceniająca. W medycynie jakość życia jest ściśle powiązana ze zdrowiem (health-related quality of life). Wydaje się być ona szczególnie ważna w przypadku pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe, które nierzadko są związane z dolegliwościami bólowymi, co znacznie obniża poziom jakości życia. [3,4] Należałoby jednak zaznaczyć, że samo pojęcie jakości życia jest znacznie szersze niż stan zdrowia. W holistycznym podejściu zdrowie zostaje wzbogacone o subiektywny parametr jakości życia. Tak więc sposób postrzegania poszczególnych komponentów jakości życia (stan somatyczny, samopoczucie psychiczne, sprawność fizyczna i jakość relacji społecznych) może mieć duże znaczenie dla całokształtu sytuacji życiowej chorego. [5]

Piśmiennictwo:

1. Lachinski A., Vingerhoets A., Markuszewska- Proczko M., Stefaniak T. (2004) Long- term quality of life after laparoscopic and classic cholecystectomy. Surgical Endoscopy 18(7)
2. Kaska Ł., Śledziński Z., Kobiela J., Makarewicz W., Stefaniak T. (2006) Porównanie jakości życia po operacjach laparoskopowych i klasycznych. Wideochirurgia i inne techniki małoinwazyjne 2; 77-86
3. Stefaniak T., Makarewicz W., Kossakowska M., Basiński A., Reszetów J., Kobiela J., Stanek A., Łachiński A., Konarski R., Gruca Z. (2003) Zastosowanie kwestionariusza FACIT do oceny jakości życia chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki w warunkach polskich. Pol. Przegl. Chir. 75(10); 956- 65
4. Basinski A., Stefaniak T., Vingrhoets A., Makarewicz W., Kaska L., Stanek A., Lachinski A.J., Sledzinski Z. (2005) Effect of NCPB and VSPL on pain and quality of life in chronic pancreatitis patients. World Journal of Gastroenterology 11(32); 5010-5014
5. Ostrzyżek A. (2008) Jakość życia w chorobach przewlekłych. Probl. Hig. Epidemiol. 89(4); 467-470

FACIT

Functional Assessment of Chronic Illness Therapy (Funkcjonalna Ocena Terapii Chorób Chronicznych) jest zbiorem narzędzi, który mierzy jakość życia związaną ze stanem zdrowia u pacjentów z różnymi chorobami przewlekłymi. Kwestionariusz FACIT wywodzi się z grupy kwestionariuszy FACT (Functional Assessment of Cancer Therapy- Funkcjonalna Ocena Terapii Raka), gdzie stosuje się liczne podskale, które odpowiadają objawom towarzyszącym różnym chorobom. Wersją ogólną tego narzędzia jest FACT-G (Functional Assesment of Cancer Therapy- General), która składa się z czterech podskal mierzących jakość życia. Pytania zawarte w każdej z tych skal nie są specyficzne tylko dla chorób nowotworowych, dlatego mogą być stosowane w przypadku innych chorób przewlekłych.[1] Skalami składającymi się ogólną jakość życia są: Stan Fizyczny (7 pytań), Życie Towarzyskie/Rodzinne (7 pytań), Stan Emocjonalny (6 pytań) i Funkcjonowanie w życiu codziennym (9 pytań). Każde z tych pytań oceniane jest na 5-cio stopniowej skali od 0 (najniższa jakość życia) do 4 (najwyższa jakość życia). Wyższe wyniki w każdej ze skal oznaczają lepszą jakość życia pacjenta. FACT-G jest rzetelnym narzędziem do oceniania jakości życia. Wartości alfa dla poszczególnych podskal testu wynoszą odpowiednio: stan fizyczny (alfa= 0.89), życie towarzyskie i społeczne (alfa= 0.75), stan emocjonalny (alfa= 0.82) oraz funkcjonowanie w życiu codziennym (alfa= 0.85). [2]

FACIT-F

Functional Assesment of Chronic Illness Therapy Fatigue (Funconalna Ocena Terapii Chorób Chronicznych jest narzędziem służącym do mierzenia jakości życia związanej ze zmęczeniem. Zmęczenie, które bardzo często wiązane jest z chorobą nowotworową jest postrzegane jako spadek energii, słabość i obniżenie aktywności. FACIT-F zawiera miarę subiektywnego wpływu zmęczenia na codzienne życie pacjenta. [3] Narzędzie składa się z 13 pytań. Każde z nich oceniane jest na 5cio stopniowej skali od 0 do 4. Wyższe wyniki wskazują większe zmęczenie.
Jest to rzetelne narzędzie służące do mierzenia zmęczenia. Alfa Cronbacha dla tego testu wynosi 0.96. [4]

FACIT- PA

Functional Assessment of Chronic Illness Therapy- Pancreatitis został skonstruowany dla oceny jakości życia w grupie chorych cierpiących z powodu chorób trzustki. Kwestionariusz może być nie tylko stosowany dla chorych z rakiem trzustki, ale także dla tych zmagających się z chorobami przewlekłymi- takimi jak na przykład przewlekłe zapalenie trzustki. Narzędzie to składa się z 9 pytań odnoszących się do dolegliwości charakterystycznych dla chorób trzustki. Skala ta posiada formę 5cio stopniowej skali Likerta, gdzie 0 oznacza najniższą jakość życia, a 4- najwyższą. Wynik ogólny stanowi suma wszystkich pozycji.
FACIT- Pa posiada wysoką trafność i rzetelność w grupie polskiej, co umożliwia jego zastosowanie do badań w polskich warunkach. Wartość alfa dla tego narzędzia wynosi 0.59. [2]

FACIT- Sp

Functional Assesment of Chronic Illness Therapy- Spiritual Well- Being jest narzędziem służącym do mierzenia jakości życia związanej z duchowością. Pytania zawarte w kwestionariuszu nie są specyficzne dla chorób nowotworowych, mogą być zatem stosowane u wszystkich pacjentów. Narzędzie to składa się z dwóch podskal. Jedna z nich mierzy poziom spokoju i poczucie sensu, druga natomiast ocenia rolę wiary podczas zmagania się z chorobą. Kwestionariusz składa się z 12 pozycji, gdzie 8 z nich składa się na podskalę mierzącą poziom spokoju i sensu (np. „Mam powody, żeby żyć”), a 4 pozostałe składają się na skalę oceniającą wpływ wiary na chorobę (np. Moja choroba umocniła moją wiarę”). Każde z itemów składających się na ogólną skalę jest oceniane na skali od 0 (najniższa jakoś życia) do 4 (najwyższa jakoś życia).
FACIT- Sp jest rzetelnym narzędziem służącym do mierzenia jakości życia związanej z duchowością. Alfa Cronbacha dla podsmal oceniających spokój i sens życia oraz wpływa wiary wynosi odpowiednio 0.81 i 0.88 Alfa Cronbacha dla ogólnej skali mierzącej duchową jakość życia (FACIT- SP) wynosi 0.87. [5]

1. Cella D., Webster K., Yost K. (2003) The Finctional Assesment of Chronic Illness Therapy (FACIT) Measurement System: properties, applications and interpretation. Health and Quality of Life Outcomes, 1(79)
2. Stefaniak T., Makarewicy W., Kossakowska M., Basiński A., Reszetów J., Kobiela J., Stanek A., Łachiński A., Konarski R., Gruca Z. (2003) Zastosowanie kwestionariusza FACIT do oceny jakości życia chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki w warunkach polskich. Pol. Przegl. Chir., 75(10); 956-65
3. Lai J., Cella D., Chang Ch., Bode R.K., Heinemann A.W. (2003) Item banking to improve, shorten and computerize self- reported fatigue: An illustration of steps to create a core item bank from the FACIT- Fatigue Scale. Quality of Life Research 12; 485-501
4. Chadran V., Bhella S., Schentag C., Gladman D.D. (2007). Functional assesment of chronic illness therapy- fatigue sclae is valid in patients with psoriatic arthritis. Ann Rheum Dis. 66(7); 936-9
5. Peterman A.H., Fitchett G., Brady M.J., Hernandez L., Cella D. (2002). Measuring spiritual well- being in people with cancer: the functional assesment of chronic illness therapy- spiritual well- being scale (FACIT- Sp). Ann Behav. Med. 24(1);49-58

FACIT testy - pobierz